Boşanmada Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nasıl Uygulanır? Kapsamlı Hesaplama ve Dava Rehberi

Edinilmiş mallara katılma rejimi, yeni Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002 tarihinde yasalaşmıştır. Bu tarihten sonra evlenenler doğrudan bu rejime tabi olurken, öncesinde evlenenler için 1 Ocak 2002 sonrası edinimlerde bu kural geçerli sayılır.

Evlenmeden önce alınan ev, eşin kişisel malı kabul edilir ve boşanma durumunda diğer eş bu ev üzerinde hak iddia edemez, ev yarı yarıya paylaşılmaz. Ancak, bu evin kredisi evlilik içinde ödenmişse, ödenen kredi miktarı oranında diğer eşin değer artış/katılma alacağı hakkı doğar.

Hayır, miras yoluyla eşlerden birine intikal eden her türlü gayrimenkul, para veya araç 'kişisel mal' statüsündedir. Edinilmiş mallara katılma rejimine göre miras malları kesinlikle ortak sayılmaz ve boşanmada paylaşıma dahil edilmez.

Evet, kanuna göre aksi yönde bir mal rejimi sözleşmesi yapılmadığı sürece kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. Bu nedenle miras kalan evin kendisi paylaşıma girmezken, evlilik süresince bu evden elde edilen ve birikmiş olan kira geliri yarı yarıya paylaşılır.

Maaş, kanunen edinilmiş maldır. Dolayısıyla evlilik süresi içinde maaş birikimiyle alınan araç, kimin üzerine kayıtlı olursa olsun boşanmada ortak mal kabul edilir. Aracın dava tarihindeki değeri hesaplanarak diğer eşe yarı bedeli nakit olarak ödenir.

Boşanma davası açıldığı tarihe kadar ödenen kredi taksitleri edinilmiş mal sayılarak eşler arasında yarı yarıya paylaşılır. Dava tarihinden sonra ödenecek kalan kredi borçları ise evi üzerine alan eşin kişisel borcu sayılır ve evin toplam rayiç değerinden düşülerek hesaplama yapılır.

Eğer eşiniz mal kaçırma kastıyla sizden habersiz malları devretmişse, mal paylaşımı davasında bu devir işlemi hiç yapılmamış gibi kabul edilir. Taşınmazın güncel bedeli 'eklenecek değerler' kapsamında hesaplama havuzuna dahil edilir ve hakkınız olan tutar eşinizden tahsil edilir.

Hayır, boşanma davasının açıldığı gün itibarıyla mal rejimi sona erer. Bu tarihten sonra eşlerin kendi maaşlarıyla veya emekleriyle aldıkları her türlü mal, kendi kişisel malı sayılır ve paylaşım hesaplamasına dahil edilmez.

Kıdem tazminatının, evlilik süresine denk gelen kısmı 'çalışma karşılığı elde edilen gelir' niteliğinde olduğundan edinilmiş maldır ve yarı yarıya paylaşılır. Evlilik öncesi veya boşanma davası sonrası çalışılan döneme ait tazminat kısmı ise kişisel maldır.

Banka hesabındaki paranın kaynağına bakılır. Para maaş birikimi, kira geliri veya faiz ise yarı yarıya paylaşılır. Eğer hesapta miras kalan veya evlilik öncesinden kalma bir miktar olduğu kanıtlanırsa, o kısım ayrılarak kişisel mal kabul edilir.

Düğünde takılan ziynet eşyaları, kural olarak kadının kişisel malı kabul edilir ve mal paylaşımı davasının değil, ayrı bir ziynet alacağı davasının konusudur. Edinilmiş mal havuzuna dahil edilmezler.

Eğer şirket evlilik süresince kurulmuşsa veya evlilik içinde sermaye artırımı yapılmışsa, eşinizin hissesinin güncel ticari değeri bilirkişi tarafından hesaplanır ve bu değerin yarısını katılma alacağı olarak talep edebilirsiniz. Şirket evlilik öncesi kurulmuşsa sadece kar paylarından hak iddia edilebilir.

Mal paylaşımı (tasfiye) davaları, boşanma davasının kesinleşmesinden sonra esasa girerek görülür. Bilirkişi incelemeleri, tapu ve banka kayıtlarının celbi gibi aşamalar nedeniyle ortalama 1.5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir.

Evet, kesinlikle vardır. Edinilmiş mallara katılma rejiminin temel amacı budur. Çalışmayan, ev hanımı olan eş de, çalışan eşin maaşıyla alınan tüm malların (ev, araba, bankadaki birikim) değerinin yarısı üzerinde kanuni hak sahibidir.

Aynı dilekçe ile açılabilir ancak mahkeme ikisini ayırır (tefrik eder). Genellikle mal kaçırma riski varsa boşanma ile birlikte açılıp tedbir istenir. Aksi halde, harç ödememek için boşanma kararı kesinleştikten sonra 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde ayrı bir dava olarak da açılabilir.