Çekişmeli Boşanma Davası Anlaşmalıya Nasıl Dönüştürülür? 2026 Süreci ve Protokol Rehberi

Dilekçe ve protokol mahkemeye sunulduktan sonra, mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak genellikle 1 ila 4 hafta içerisinde yeni bir duruşma günü verilir. Tarafların bu duruşmaya katılmasıyla dava tek celsede karara bağlanır. Gerekçeli kararın yazılması ve tarafların istinaftan feragat etmesiyle süreç birkaç gün içinde tamamen kesinleşir.

Evet, kanunen taraflar kendi protokollerini hazırlayabilir. Ancak, protokolde yer alacak velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi gibi konularda yapılacak en ufak bir ifade hatası, ileride telafisi zor hak kayıplarına veya yeni davalara sebep olabilir. Bu nedenle uzman bir avukattan destek alınması şiddetle tavsiye edilir.

Evlilik 1 yılı doldurmadığı için kanunen (TMK m.166/3) anlaşmalı boşanma yapılamaz. Ancak süreci hızlandırmak için taraflar duruşmada çekişmeyi bırakarak iddiaları kabul edebilir ve hazır ettikleri 2 tanığı aynı celsede dinleterek hakimin kanaat oluşturmasını sağlayabilirler. Buna uygulamada 'fiili anlaşmalı boşanma' da denmektedir.

Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için her iki eşin de bizzat hakim karşısında bulunarak iradelerini sözlü olarak beyan etmeleri zorunludur. Eşiniz mazeretsiz olarak duruşmaya katılmazsa anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve mahkeme yargılamaya çekişmeli olarak devam etmek üzere yeni bir duruşma tarihi belirler.

Hayır, dava başlangıcında gerekli mahkeme harçları zaten yatırıldığı için, çekişmeli davanın anlaşmalıya dönüştürülmesi aşamasında mahkemeye yeni bir başvuru harcı veya peşin harç ödenmesine gerek yoktur. Sadece yatırılmış olan avanstan (gider avansı) tebligat masrafları düşülür, kalan miktar karar kesinleştikten sonra iade edilir.

Evet yazılabilir. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde sadece boşanma, ferileri (nafaka, tazminat) ve çocukların durumunu düzenleyip; mal rejiminin tasfiyesi konusunu boşanmadan sonraya, ayrı bir dava veya sözleşme konusuna bırakabilirler. Ancak bunun açıkça belirtilmesi gerekir.

Evet, dönebilir. Yeni Yargıtay kararları ve HMK düzenlemelerine göre, dosya istinaf veya temyiz aşamasındayken taraflar anlaşmalı boşanma protokolü ve dilekçesi sunarlarsa, ilgili daire yerel mahkeme kararını bozar ve anlaşmalı boşanma yönünde karar verilmesi için dosyayı tekrar ilk derece mahkemesine gönderir.

Çekişmeli davalarda duruşmalar aylar sonrasına verilebilir. Taraflar anlaştıklarında, aylarca beklememek için mahkemeye 'Öne Alım Dilekçesi' sunarlar. Bu dilekçe, uzlaşma sağlandığını belirterek, mevcut geç tarihin iptal edilip, çok daha yakın bir tarihe celse açılmasını talep eden usuli bir işlemdir.

Hakim, tarafların malvarlığı ve tazminat gibi kendilerini ilgilendiren maddelerine kural olarak müdahale etmez. Ancak işin içinde müşterek çocuk varsa (velayet ve iştirak nafakası), hakim çocuğun üstün yararını gözeterek protokolde değişiklik önerebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanma gerçekleşir, etmezlerse dava çekişmeli olarak devam eder.

Hayır, kalmaz. Çekişmeli davadan anlaşmalı boşanmaya geçildiğinde tarafların iddia ve savunmalarını ispatlama zorunluluğu ortadan kalkar. Dolayısıyla tanık dinlenmesi, bilirkişi raporu alınması veya mesaj/arama dökümlerinin incelenmesi gibi işlemlere artık gerek duyulmaz.

Boşanma kesinleştikten sonra değişen ekonomik koşullar veya ihtiyaçlar doğrultusunda, ödenen iştirak nafakası veya yoksulluk nafakası için ileride 'nafaka artırım', 'nafaka indirim' veya 'nafaka kaldırma' davası açılması her zaman mümkündür. Protokoldeki rakamlar ömür boyu sabit kalmak zorunda değildir.

Hakim duruşmada tarafların kimlik tespitini yaptıktan sonra, 'Boşanmak istiyor musunuz?', 'Protokoldeki imzalar size mi ait?' ve 'Protokol maddelerini özgür iradenizle kabul ediyor musunuz?' gibi temel sorular yöneltir. Amacı, eşlerin baskı altında olmadan anlaştığından emin olmaktır.

Eğer davanın başında karşı tarafın bir avukatı varsa, resmi vekalet ücreti doğmuş demektir. Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken yargılama masrafları ve vekalet ücreti konusu açıkça müzakere edilmeli ve 'taraflar birbirlerinden vekalet ücreti talep etmeyecektir' ibaresi protokole eklenmelidir. Aksi halde mahkeme, avukatlık asgari ücret tarifesine göre karar verebilir.

Duruşma bitip hakim kısa kararı açıkladıktan sonra dahi, gerekçeli karar yazılıp taraflara tebliğ edilmesinin ardından başlayan 2 haftalık 'İstinaf' süresi içinde taraflardan biri itiraz (istinaf) ederse, anlaşmalı boşanma bozulur. Yani karar 'kesinleşinceye' kadar itiraz yolu açıktır.

Mahkeme tarafından onaylanıp kesinleşen anlaşmalı boşanma kararı ve protokolü, ilam (mahkeme kararı) niteliği taşır. Eşiniz protokolde yazan tazminat, nafaka veya mal devri yükümlülüğünü yerine getirmezse, kararı doğrudan icra dairesine koyarak 'ilamlı icra takibi' başlatabilir, haciz işlemlerine geçebilirsiniz.